Ishvara Pranidhana – dankbaarheid

Ik zit hier papiertjes te schudden waarop ik aantekeningen heb geschreven over deze, de vijfde en laatste niyama. Deze aantekeningen zijn allemaal wijze woorden, geschreven door mensen die – naar ik aanneem – meer over dit onderwerp weten dan ik. Aan de ene kant is deze niyama misschien wel de gemakkelijkste om over te schrijven en om te beoefenen. Aan de andere kant is het de moeilijkste en meest gecompliceerde: vandaar mijn geschuif met papier.

Om de weg van de minste weerstand te nemen, ishvara pranidhana kan heel losjes vertaald worden als “dankbaarheid”: dankbaarheid voor al het goede in ons leven, en voor het leven zelf.

Zoals met veel ideeën die uit het Oosten komen, heeft dit idee zijn weg gevonden naar de taal van de “New Age”, waar het algemeen bekend staat als het hebben van een “houding van dankbaarheid”. En het is eigenlijk heel gemakkelijk. Het enige wat je moet doen is eraan denken dankbaar te zijn. Dat is het eerste wat ik elke morgen doe; voordat ik uit bed stap, neem ik alle dingen door waar ik dankbaar voor ben. Ik praat in mijn hoofd “Ik ben dankbaar voor mijn ouders”, “Ik ben dankbaar voor mijn vrijheid”, “Ik ben dankbaar voor mijn eten en mijn bed en…..”

Dus dat is het gemakkelijke deel van ishvara pranidhana. Het lastige is dat er meer verschillende interpretaties van deze niyama zijn dan van welke andere niyama of yama dan ook.

De meest voorkomende interpretatie is “Overgave aan een Hogere Macht”.

Nou, om te beginnen, is het tegenwoordig niet erg populair om te praten over overgave aan God. Overgave wordt gezien als een zwakte en God kent zoveel interpretaties dat ik me helemaal niet gekwalificeerd voel om erover te praten…dus ik zal gewoon moeten opschrijven wat ik nu begrijp dat ishvara pranidhana is.

“Yoga” betekent “vereniging met een (niet nader gedefinieerde) Hogere Macht” met als doel gelukzaligheid te bereiken – waarvan ik aanneem dat iedereen die zou willen ervaren – oneindige harmonie, vreugde en vrede. Patanjali is zo vriendelijk geweest ons een blauwdruk te geven voor het bereiken van die staat: de Acht Ledematen van yoga: vijf yama’s, vijf niyama’s, asana’s (lichaamshoudingen), pranayama (ademhalingsoefeningen), pratyahara (terugtrekking uit de zintuigen), dharana (ontspanning), dhyana (concentratie) en samadhi (diepe meditatie, gelukzaligheid, en de vervolmaking van de vorige zeven “ledematen”).

Dus… het hele doel, niet alleen van de eerste zeven ledematen van yoga, maar ook van de vijf yama’s en vijf niyama’s is om ons te helpen bij nummer 8: gelukzaligheid.

MIJN begrip van ishvara pranidhana is dat we doen wat we moeten doen, om ons echt op ons gemak te voelen met onszelf. Dit klinkt misschien afgezaagd, maar dat is het niet. Ahimsa (niet-kwetsen), satya (waarachtigheid), asteya (niet stelen), brahmacharya (beheersing van de zintuigen) en aparigraha (niet hebzuchtig) zijn de vijf yama’s. Saucha (zuiverheid), santosha (tevredenheid), tapas (zelfdiscipline) en swadhyaya (zelfstudie) zijn de eerste vier niyama’s. Al deze yama’s en niyama’s zijn principes waarnaar we kunnen streven.

Dus een deel van mijn begrip van ishvara pranidhana is als een toewijding aan die hoge principes waarvan over duizenden jaren is aangetoond dat ze tot ultiem geluk leiden.

We hoeven niet in een God of zelfs een “Hogere Macht” te geloven om ernaar te streven volgens die principes te leven. Het enige dat nodig is, is een “gevoel dat verder kan gaan dan de huidige staat van evolutie”. 1

Het christendom is 2000 jaar oud. In die tijd is het in veel verschillende groeperingen uiteengevallen. Yoga is ongeveer 5.000 jaar oud. Ook yoga is uiteengevallen in veel verschillende groeperingen, met verschillende filosofieën, verschillende opvattingen en interpretaties van de oude teksten. Ik heb begrepen dat yoga oorspronkelijk niet theïstisch was en dat ergens in de loop der tijd sommige groeperingen of sommige mensen zijn gaan geloven in een Schepper God.

Een religieuze vertaling van ishvara pranidhana betekent zoiets als “wat men doet opdragen aan een Heer”, een Hogere Macht. 2 In meer seculiere termen kan het aanvaarding en dankbaarheid betekenen. Het kan “overgave” betekenen (zoals veel geleerden hebben gezegd), maar zelfs dat heeft vele interpretaties, bijvoorbeeld je greep op een bepaald standpunt overgeven om geloofwaardigheid te verlenen aan een ander gezichtspunt. Het zou kunnen betekenen dat men zijn behoefte aan leren schoenen opgeeft om vriendelijker te zijn voor dieren (ahimsa). Het zou kunnen betekenen dat men afstand doet van het verlangen naar een nieuw en groter huis of auto of TV om die van de buren te evenaren (aparigraha). Al deze dingen – dingen die direct te maken hebben met ons op onszelf gerichte, vaak kleinzielige, bestaan – hebben te maken met het ego.

Het ego – of op zijn minst de overgave ervan – is een van de steunpilaren van yoga.

De Bhagavad Gita spreekt VEEL over “het loslaten van de vruchten van onze daden” om geluk te brengen. Hoe vaak maken we ons geen zorgen over “Wat zullen de mensen wel niet van me denken als ik dit doe?” “Wat als ik niet goed genoeg ben?” Onze gedachten zijn dus niet volledig bij de taak die voor ons ligt – we maken ons altijd zorgen over de “vruchten”, de resultaten van onze daden. Dus overgave, of het overstijgen van het ego is een uitdaging en vereist dat we vertrouwen op ons diepste Zelf.

Dus … een ander deel van mijn begrip van ishvara pranidhana is een erkenning dat we WEL een “Hoger Zelf” hebben. Hoe vaak zijn we ergens heen gereden, en eenmaal daar, vragen we ons af “Hoe ben ik hier gekomen? Mijn geest was totaal ergens anders!” Dat was het Hoger Zelf dat voor ons zorgde. Overgave aan dit Hogere Zelf, vertrouwen op zijn wijsheid, is ishvara pranidhana.

Of Patanjali zelf nu bedoeld heeft dat we ons overgeven aan een of andere Schepper God doet er denk ik niet toe.

Ik denk dat we vrij zijn om te geloven wat we willen over dat ‘iets meer’ – of dat nu een God is, de Aarde, een Hogere Macht of ons hogere zelf. Erkenning van iets voorbij ons beperkte ego stelt ons in staat om het proces te beginnen van ons los te maken van de externe wereld om ons te verbinden met onze interne wereld. Want binnen deze interne wereld ontdoen we ons van onze zelfgerichtheid – ons egoïstische zelf – en richten we onze gedachten op die dingen voorbij onszelf.

Op deze manier wordt ishvara pranidhana een middel om die praktijk van innerlijke focus en concentratie te perfectioneren. Dit, zo wordt ons herhaaldelijk verzekerd, leidt ons naar ultieme vreugde, vrede en vrijheid.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.