De verbluffende maar mysterieuze Vrouwe van Elche

In 1897 ontdekten archeologen een verbluffend artefact op een privé-landgoed in L’Alcúdia in Valencia, Spanje. Deze vondst was een standbeeld – een polychroom borstbeeld van een vrouwenhoofd. De buste, waarvan wordt aangenomen dat zij dateert uit de 4e eeuw v. Chr., toont een vrouw met een uitgebreide hoofdtooi. De buste wordt nu beschouwd als een van de beroemdste iconen van Spanje en staat bekend als de Vrouwe van Elche.

Er wordt gezegd dat een jongen van veertien jaar een steen had omgegooid toen hij de buste tegenkwam. De buste toont het hoofd, de nek en de schouders van de vrouw, en strekt zich uit tot op haar borst. Het is echter mogelijk dat de buste oorspronkelijk deel uitmaakte van een groter, volledig lichaamsbeeld.

De complexe hoofdtooi heeft twee grote spoelen die bekend staan als “rodetes” aan weerszijden van het hoofd en het gezicht. Men denkt dat dit een ceremoniële hoofdtooi was, en dat de vrouw een priesteres kan zijn. De hoofdtooi loopt over het voorhoofd, met een patroon van verhoogde knikkervormige bobbels. Voor de oren hangen kwastachtige stukken, en op haar borst prijken uitgebreide halskettingen. Het gezicht van de vrouw heeft een uitdrukkingsloze blik, en toen het werd gevonden, bevatte het sporen van rode, witte, en blauwe decoratieve verf. De samenstelling van de steen geeft aan dat hij in L’Alcúdia werd gehouwen.

De buste van de Dama de Elche

De buste van de Dama de Elche. Credit: Luis García ( Creative Commons )

De oorsprong van het beeld is raadselachtig en is een punt van verhit debat geworden. Sommige geleerden suggereren dat het beeld Iberisch is, en in verband kan worden gebracht met Tanit, de godin van Carthago, terwijl anderen hebben voorgesteld dat het werk een Atlantische godin voorstelt. De ongewone kenmerken van het beeld, zoals het schijnbaar langgerekte hoofd en de klossen aan de zijkant van het hoofd, hebben er ook toe geleid dat talrijke alternatieve theorieën zijn voorgesteld. Volgens sommige onafhankelijke onderzoekers maken de klossen bijvoorbeeld geen deel uit van een unieke hoofdtooi, maar zijn zij in feite een soort technologische hoofddeksels die de zeer geavanceerde aard van de veronderstelde beschaving van Atlantis weerspiegelen.

Dama de Elche-buste

Enkele onafhankelijke onderzoekers hebben betoogd dat het hoofd van de vrouw langgerekt is en dat de klossen een soort technologisch hoofddeksel weerspiegelen.

Anderen beweren dat het beeld niet de aandacht verdient die het krijgt omdat het in feite een vervalsing is. Kunsthistoricus John F. Moffitt beweert dat de vorm van de ogen en de neus van de dame “te delicaat zijn om in het voorchristelijke Spanje te zijn uitgehouwen”. Dit argument is verworpen door vele andere geleerden, die de buste beschouwen als een grote verwezenlijking van de vroege Iberische beschaving.

Schilderij gebaseerd op de Vrouwe van Elche

Schilderij gebaseerd op de Vrouwe van Elche, ‘Jepthah’s Daughter’. James Tissot. ( Publiek domein )

In 1997 heeft de burgemeester van Elche ervoor gestreden dat de buste van de Vrouwe van Elche uit het Nationaal Archeologisch Museum van Spanje in Madrid naar de stad Elche zou worden teruggebracht om te worden tentoongesteld tijdens de viering van het 2000-jarig bestaan van de stad. Het zou om een speciale tentoonstelling gaan, maar het verzoek om teruggave van de buste werd afgewezen. De regeringscommissie die het verzoek afwees, beweerde dat de buste te kwetsbaar was om de reis van 250 mijl van Madrid naar Elche te overleven. Anderen zijn echter van mening dat aan deze afwijzing politieke motieven ten grondslag lagen. De directeur van het archeologisch museum van Elche, Rafael Ramos, stelde dat het “ongerijmd” was om te zeggen dat het beeld de reis niet zou kunnen overleven, en merkte op dat er regelmatig meer delicate stukken over de hele wereld worden vervoerd. Hij is ervan overtuigd dat de Madrilenen vrezen dat Elche het beeld niet zou willen teruggeven en dat vele andere culturele relikwieën uit Madrid zouden worden verwijderd als de buste van de Vrouwe van Elche zou mogen worden vervoerd. Dit heeft zowel op plaatselijk als op regionaal niveau voor veel trots gezorgd. Voor de mensen in het gebied hoort een cultureel relikwie van Elche thuis in Elche.

De geschillen en theorieën over de Vrouwe van Elche illustreren het culturele belang van de buste. Als een beroemd oud icoon van Spanje vertegenwoordigt de buste het culturele verleden van Spanje. Elk Spaans schoolkind leert over het borstbeeld en de verhalen achter de priesteres. Hoewel de geschillen en theorieën over de buste tot in het oneindige kunnen voortduren, hoopt waarschijnlijk iedereen dat de buste veilig bewaard zal blijven als een cultureel belangrijk symbool van de oude geschiedenis.

Top afbeelding: Detail, het gezicht van de Vrouwe van Elche ( Publiek Domein )

Bronnen

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.